Μεγάλη Παρασκευή: Ημέρα Θρήνου και Κατάνυξης

 

Η Μεγάλη Παρασκευή είναι η πιο κατανυκτική ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδας και της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης.

 Είναι η ημέρα που η Εκκλησία θυμάται και βιώνει με δέος και σιωπή το Θείο Πάθος του Ιησού Χριστού, τη Σταύρωσή Του και τον ενταφιασμό Του. Δεν τελείται Θεία Λειτουργία, καθώς πρόκειται για ημέρα πένθους, ενώ οι πιστοί συμμετέχουν στις Ιερές Ακολουθίες με βαθιά συγκίνηση και προσευχή.

Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής ψάλλεται η Ακολουθία των Μεγάλων Ωρών και ακολουθεί ο Εσπερινός της Αποκαθήλωσης, κατά τον οποίο ο ιερέας κατεβάζει από τον Σταυρό το σώμα του Χριστού και το τοποθετεί στον Επιτάφιο. Το βράδυ, η Ακολουθία του Επιταφίου με τα Εγκώμια —«Η ζωή εν τάφω», «Άξιον εστί», «Αι γενεαί πάσαι»— συγκινεί βαθιά το εκκλησίασμα. Ακολουθεί η περιφορά του Επιταφίου στους δρόμους των πόλεων και των χωριών, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα της ημέρας.

Έθιμα της Μεγάλης Παρασκευής στην Ελλάδα

Η Μεγάλη Παρασκευή τιμάται με σεβασμό σε ολόκληρη την Ελλάδα, και συνοδεύεται από παραδοσιακά έθιμα που έχουν τις ρίζες τους στην Ορθόδοξη παράδοση αλλά και σε τοπικά ήθη και συνήθειες:

Νηστεία και αποχή από κάθε εργασία

Η ημέρα χαρακτηρίζεται από αυστηρή νηστεία – πολλοί απέχουν ακόμα και από το λάδι ή το νερό – και αποχή από κάθε χαρά και κοσμική ενασχόληση. Σε παλαιότερες εποχές, οι άνθρωποι δεν χρησιμοποιούσαν εργαλεία ή μαχαίρια, ως ένδειξη πένθους.

Το στόλισμα του Επιταφίου

Το πρωί, οι γυναίκες και τα κορίτσια του χωριού ή της ενορίας συγκεντρώνονται στον ναό για να στολίσουν τον Επιτάφιο με άνθη της άνοιξης – κρίνα, βιολέτες, γαρίφαλα και λεμονανθούς. Ο στολισμός αποτελεί πράξη αγάπης και ευλάβειας προς τον Χριστό.

Η περιφορά του Επιταφίου

Το βράδυ, η περιφορά του Επιταφίου στους δρόμους αποτελεί κορυφαία στιγμή της ημέρας. Σε ορισμένες περιοχές, όπως στην Κέρκυρα, η περιφορά γίνεται το πρωί, ενώ αλλού, όπως στη Νάξο ή την Καστοριά, οι Επιτάφιοι συναντιούνται στην πλατεία και συνοδεύονται από χορωδίες ή φιλαρμονικές.

Έθιμα σε όλη την Ελλάδα

• Στη Σκύρο, μετά την Αποκαθήλωση, γυναίκες πλένουν με κόκκινο κρασί τους τάφους των νεκρών.
• Στην Κέρκυρα, το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής τελείται η περιφορά του Επιταφίου της Μητρόπολης, συνοδεία φιλαρμονικών.
• Στην Κάλυμνο, το βράδυ ακούγονται μοιρολόγια και γίνεται αναπαράσταση του Θείου Δράματος.
• Στην Πάρο, αναβιώνει η αναπαράσταση της Αποκαθήλωσης στον λόφο του Προφήτη Ηλία.
• Στην Πάτρα, ο Επιτάφιος του Αγίου Ανδρέα καταλήγει στο λιμάνι, με τη συμμετοχή χιλιάδων πιστών.

Η Μεγάλη Παρασκευή είναι ημέρα πνευματικής περισυλλογής και ταπεινότητας. Είναι μια ευκαιρία για τον κάθε πιστό να συμμετέχει ουσιαστικά στο Πάθος του Χριστού, προσμένοντας με ελπίδα και πίστη την Ανάστασή Του το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου.