Γαλατάς Τροιζηνίας: Δύο ημέρες μνήμης για την Κατεχόμενη Κύπρο με μήνυμα «Μνήμη • Ελευθερία • Επιστροφή»

Με τη Φιλιά της Κύπρου και την Τροιζηνία να ενώνονται σε έναν κοινό κύκλο ιστορικής μνήμης, πραγματοποιήθηκε το 1ο Διήμερο Μνήμης Κατεχόμενης Κύπρου

Με ένα ισχυρό μήνυμα μνήμης, ιστορικής ευθύνης και αλληλεγγύης προς τον κυπριακό ελληνισμό πραγματοποιήθηκε στον Γαλατά Τροιζηνίας το 1ο Διήμερο Μνήμης Κατεχόμενης Κύπρου, με κεντρικό σύνθημα «Μνήμη • Ελευθερία • Επιστροφή».

Για δύο ημέρες, στις 13 και 14 Αυγούστου 2026, ο Γαλατάς έγινε σημείο συνάντησης ανθρώπων, φορέων και εκπροσώπων της Ελλάδας και της Κύπρου, με επίκεντρο την ιστορική μνήμη της τουρκικής εισβολής του 1974, την προσφυγιά, τις κατεχόμενες πατρίδες, το δικαίωμα της επιστροφής και την ανάγκη η ιστορική γνώση να μεταφερθεί στις επόμενες γενιές.

Η διοργάνωση δεν περιορίστηκε σε μία τυπική εκδήλωση μνήμης. Συνδύασε ιστορικές αναφορές, προσωπικές μαρτυρίες, πολιτισμό, φωτογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό, δημόσιο διάλογο και συμβολικές δράσεις, δημιουργώντας έναν χώρο όπου η μνήμη της Κύπρου συναντήθηκε με τη σύγχρονη Ελλάδα και ιδιαίτερα με την Τροιζηνία.

Από τη Φιλιά της Κύπρου στην Τροιζηνία – ένας δεσμός που αποκτά μνήμη και σύμβολα

Η πρώτη ημέρα της διοργάνωσης είχε ως κεντρικό σημείο αναφοράς τη σχέση της Φιλιάς Κύπρου με την Τροιζηνία, έναν δεσμό που αποτυπώθηκε έμπρακτα μέσα από τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου Αδελφοποίησης.

Το μνημείο δημιουργήθηκε με σκοπό να αποτελέσει ένα διαχρονικό σύμβολο μνήμης, αδελφοποίησης, φιλίας και αλληλεγγύης, υπενθυμίζοντας ότι οι σχέσεις ανάμεσα στους δύο τόπους δεν αποτελούν έναν εφήμερο συμβολισμό, αλλά δεσμούς που μπορούν να αντέξουν στον χρόνο.

Τα αποκαλυπτήρια πραγματοποιήθηκαν από την πρόεδρο της Άνθειας Γης Ρίτσα Δαρσινού, τον πρώην δήμαρχο Τροιζηνίας-Μεθάνων Ιωάννη Σαμπάνη και τον πρόεδρο της κατεχόμενης κοινότητας Φιλιάς Κύπρου Ανδρέα Μιχαήλ.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στον δημιουργό του μνημείου, Γεώργιο Ρουμελιώτη, ο οποίος μίλησε για το έργο και τη συμβολική του σημασία.

Ακολούθησε μία ακόμη συμβολική πράξη: η φύτευση μιας ελιάς, από ανθρώπους που εκπροσωπούν τους δύο τόπους. Η ελιά, σύμβολο ειρήνης, ζωής και συνέχειας, ρίζωσε στον Γαλατά ως ζωντανή υπενθύμιση της φιλίας και των δεσμών Ελλάδας και Κύπρου.

Παρουσία εκπροσώπων της Ελλάδας και της Κύπρου

Στη διοργάνωση παρέστησαν εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της πολιτικής, της Εκκλησίας, των Σωμάτων Ασφαλείας, φορέων και πολιτιστικών συλλόγων.

Μεταξύ των επισήμων προσκεκλημένων ήταν ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης Πατήρ Αυγουστίνος, εκπρόσωπος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ύδρας, Σπετσών και Αιγίνης κ.κ. Εφραίμ, ο δήμαρχος Τροιζηνίας-Μεθάνων Αναστάσιος Μούγιος, οΔήμαρχος Πόρου Γεώργιος Κουτουζής, ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Ανδρέας Τζινιέρης, ο πρόεδρος της κατεχόμενης κοινότητας Φιλιάς Κύπρου Ανδρέας Μιχαήλ, ο πρόεδρος της Ένωσης Κατεχόμενων Κοινοτήτων Λευκωσίας Ελευθέριος Αντωνίου, ο πρώην πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ελλάδα δρ. Κυριάκος Κενεβέζος, ο πρόεδρος της Ένωσης Κυπρίων Ελλάδος Όμηρος Παπασάββας, ο Κυριάκος Χαραλάμπους , ο Ανδρέας Γεωργίου , ο Γεώργιος Γεωργίου , και ο Γεώργος Ζαντής, καθώς και εκπρόσωποι των τοπικών αρχών, της Ελληνικής Αστυνομίας, του Λιμενικού Σώματος και της Πυροσβεστικής.

Παρόντες ήταν επίσης πρώην αυτοδιοικητικοί, μεταξύ των οποίων ο πρώην δήμαρχος Τροιζηνίας-Μεθάνων Ιωάννης Σαμπάνης και ο πρώην δήμαρχος Πόρου και πρώην περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας Σπύρος Σπυρίδων, καθώς και η πρώην βουλευτής Α΄ Πειραιά και Νήσων Γεωργία Γεννιά, Πρώην Δήμαρχος Μεθάνων Πάλλης Χρήστος, οι Αντιδήμαρχοι Σωτήριος Σαμπάνης , Γεώργιος Κεραμιδάς, Χαριτωμένη Χατζιαντωνά, και η Εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας Γαλατά Κωνσταντίνα Σαραντοπούλου.

Η παράδοση ως ζωντανή συνέχεια της μνήμης

Σημαντική θέση στο πρόγραμμα είχε και ο πολιτισμός.

Το χορευτικό του Πολιτιστικού Συλλόγου Γαλατά «Οι Φίλοι της Παράδοσης», υπό την καθοδήγηση της χοροδιδασκάλου Γιάννας Κώνστα-Καρνέζη, παρουσίασε ένα πρόγραμμα που ανέδειξε την ελληνική παράδοση και τη σύνδεσή της με τη συλλογική ταυτότητα. Η διοργάνωση ανέδειξε με αυτόν τον τρόπο μία ακόμη διάσταση της μνήμης: τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και τη μεταφορά της από γενιά σε γενιά.

Παράλληλα, οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να περιηγηθούν σε φωτογραφική έκθεση για τη μαρτυρική Κύπρο, με εικόνες και ντοκουμέντα που αποτύπωναν την τουρκική εισβολή του 1974, τον ξεριζωμό, την προσφυγιά και τις ανθρώπινες ιστορίες που συνδέονται με την κυπριακή τραγωδία.

Το Κυπριακό στο επίκεντρο του διαλόγου

Η διοργάνωση απέκτησε έντονο ενημερωτικό και πολιτικό χαρακτήρα μέσα από το μικρό συνέδριο με θέμα:

«52 χρόνια από την τουρκική εισβολή: Το Κυπριακό σήμερα – Ιστορία, Διεθνές Δίκαιο και γεωπολιτικές εξελίξεις».

Η συζήτηση επιχείρησε να συνδέσει την ιστορική μνήμη με τη σημερινή πραγματικότητα του Κυπριακού, αναδεικνύοντας ζητήματα ιστορίας, διεθνούς δικαίου, προσφυγιάς, αγνοουμένων και σύγχρονων γεωπολιτικών εξελίξεων.

Η δημοσιογράφος Βασιλική Ντουφεξή συντόνισε τις ομιλίες του πάνελ.

Στη συζήτηση συμμετείχαν η πρόεδρος της Άνθειας Γης Ρίτσα Δαρσινού, ο πρόεδρος της κατεχόμενης κοινότητας Φιλιάς Ανδρέας Μιχαήλ, ο πρόεδρος της Ένωσης Κυπρίων Ελλάδος Όμηρος Παπασάββας, ο πρόεδρος της Ένωσης Κατεχόμενων Κοινοτήτων Λευκωσίας Ελευθέριος Αντωνίου και ο πρώην πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ελλάδα δρ. Κυριάκος Κενεβέζος.

Στο επίκεντρο τέθηκαν η ιστορική μνήμη, το Κυπριακό, η κατάσταση των κατεχόμενων περιοχών, η ανάγκη διατήρησης της ιστορικής αλήθειας και η ευθύνη απέναντι στις νεότερες γενιές, με τον πρέσβυ δρ. Κενεβέζο να αναλύει δυναμικά τα γεγονότα της κατοχής της Κύπρου.

Η πρώτη ημέρα έληξε με τους προσκεκλημένους να συνεχίζουν τις συζητήσεις τους εξω από το πολιτιστικό κέντρο με εδέσματα και κεράσματα μέχρι αργά.

Η δεύτερη ημέρα: από την προσφυγιά στην προσωπική μνήμη

Η δεύτερη ημέρα, την Παρασκευή 14 Αυγούστου 2026, συνεχίστηκε με κεντρικό σύνθημα «ΜΝΗΜΗ • ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ • ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ». Η δημοσιογράφος και συντονίστρια Βασιλική Ντουφεξή άνοιξε την δεύτερη ημέρα της εκδήλωσης .

Ιδιαίτερη στιγμή η ανάγνωση κειμένου της δημοσιογράφου Βασιλικής Ντουφεξή ,και το βίντεο χαιρετισμός της Ελένης Φωκά, της «Δασκάλας του Έθνους», η οποία επί 23 χρόνια δίδαξε στα εγκλωβισμένα παιδιά της Αγίας Τριάδας στην Καρπασία. Η παρουσία της σε βίντεο που κατέγραψε η κυρία Φωκά για την εκδήλωση έδωσε στη βραδιά μία ιδιαίτερα έντονη ανθρώπινη διάσταση. Η προσωπική της πορεία, η παραμονή της στα κατεχόμενα και η αφοσίωσή της στη διατήρηση της μνήμης αποτελούν μία από τις ζωντανές μαρτυρίες της κυπριακής ιστορίας. 

Η βραδιά συνεχίστηκε με την αφήγηση «Από τον Καραβά στον Πόρο», μέσα από την οποία η Φαίη Ορφανίδου παρουσίασε την ιστορία των παππούδων της, προσφύγων από τον Καραβά της Κερύνειας, οι οποίοι μετά την τουρκική εισβολή του 1974 βρήκαν καταφύγιο στον Πόρο και προσπάθησαν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους, ενώ η Χριστίνα Παπαδοπούλου συνόδευσε ποιητικά την περιγραφή.

Μία προσωπική οικογενειακή ιστορία που με φωτογραφίες της μετατράπηκε έτσι σε μία ευρύτερη αφήγηση για την προσφυγιά, την απώλεια της πατρίδας και την προσπάθεια του ανθρώπου να συνεχίσει τη ζωή του χωρίς να ξεχάσει τον τόπο από τον οποίο ξεριζώθηκε.

Τάσος Ισαάκ και Σολωμός Σολωμού – δύο ονόματα που έγιναν σύμβολα

Ακολούθησε αφιέρωμα στον Τάσο Ισαάκ και τον Σολωμό Σολωμού, δύο νέους ανθρώπους που συνδέθηκαν με τα γεγονότα του Αυγούστου του 1996 και πέρασαν στη συλλογική μνήμη της Κύπρου.

Την ιστορική αναφορά και το αφιέρωμα στον Σολωμό Σολωμού παρουσίασε η εκπαιδευτικός και πρώην βουλευτής Α΄ Πειραιά και Νήσων Γεωργία Γεννιά. Το αφιέρωμα ανέδειξε όχι μόνο τα γεγονότα, αλλά κυρίως την ανθρώπινη διάσταση της ιστορίας και την ανάγκη οι νεότερες γενιές να γνωρίζουν τους ανθρώπους που συνδέθηκαν με κρίσιμες στιγμές της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας.

Το ντοκιμαντέρ «Δεν Ξεχνώ»

Η δεύτερη ημέρα συνεχίστηκε με την προβολή του ντοκιμαντέρ «Δεν Ξεχνώ», ένα οπτικοακουστικό αφιέρωμα που έδωσε τη δυνατότητα στο κοινό να προσεγγίσει μέσα από εικόνες και μαρτυρίες το ιστορικό αποτύπωμα της κυπριακής τραγωδίας. Η προβολή λειτούργησε ως γέφυρα ανάμεσα στην αφήγηση και στη βιωματική μνήμη, μεταφέροντας στο κοινό εικόνες και συναισθήματα που δύσκολα μπορούν να αποδοθούν μόνο με λόγια.

Η «Διακήρυξη του Γαλατά» – η μνήμη ως δέσμευση

Κορυφαία στιγμή της δεύτερης ημέρας αποτέλεσε η ανάγνωση της «Διακήρυξης του Γαλατά για τη Μνήμη της Κατεχόμενης Κύπρου» από την πρόεδρο της Άνθειας Γης Ρίτσα Δαρσινού.

Η διακήρυξη αποτέλεσε το επιστέγασμα του διημέρου και εξέφρασε την πρόθεση η συγκεκριμένη πρωτοβουλία να μην αποτελέσει μία εκδήλωση που απλώς πραγματοποιείται και ολοκληρώνεται, αλλά μία προσπάθεια με συνέχεια. Η μνήμη παρουσιάστηκε όχι ως επιστροφή στο παρελθόν, αλλά ως ευθύνη απέναντι στο παρόν και παρακαταθήκη για το μέλλον.

Η μουσική ως γέφυρα μνήμης

Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με τη μουσική παράσταση «Για την Κύπρο μας, με τα φτερά της μνήμης», με την Άννα Μπιθικώτση, τον Σωτήρη Δογάνη και την Κατερίνα Μεγάλου στο πιάνο.

Η μουσική αποτέλεσε τον τελευταίο σταθμό ενός διημέρου που κινήθηκε από την ιστορία και την προσωπική μαρτυρία μέχρι τον πολιτισμό και τον δημόσιο διάλογο. Μέσα από τη μουσική, η μνήμη απέκτησε μία διαφορετική έκφραση, λειτουργώντας ως προσευχή, ελπίδα και υπόσχεση για την ελευθερία και την επιστροφή. Στην σκηνή καλέστηκε και η Βασιλική Καρακώστα που τραγούδησε και συγκίνησε .

Μία διοργάνωση με βλέμμα στο μέλλον

Το 1ο Διήμερο Μνήμης Κατεχόμενης Κύπρου στον Γαλατά δεν επιχείρησε απλώς να ανακαλέσει γεγονότα του παρελθόντος. Επιχείρησε να δημιουργήσει έναν χώρο όπου η ιστορία συναντά τον άνθρωπο, η μνήμη τον πολιτισμό και η Ελλάδα την Κύπρο.

Η Άνθεια Γη, με πρόεδρο τη Ρίτσα Δαρσινού, έθεσε στο επίκεντρο της διοργάνωσης την ανάγκη να παραμείνει ζωντανή η μνήμη της Κατεχόμενης Κύπρου και να μεταφερθεί στις νεότερες γενιές.

Από τη Φιλιά μέχρι τον Γαλατά, από τον Καραβά μέχρι τον Πόρο, από τις προσωπικές οικογενειακές ιστορίες μέχρι τις μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν την κυπριακή τραγωδία, το διήμερο απέδειξε ότι η μνήμη μπορεί να γίνει γέφυρα. Μια γέφυρα που ενώνει ανθρώπους και τόπους και υπενθυμίζει ότι η ιστορία δεν τελειώνει όταν σταματούν τα γεγονότα. Συνεχίζεται όσο υπάρχουν άνθρωποι που θυμούνται, μιλούν και μεταφέρουν τη μνήμη στις επόμενες γενιές.

Το μήνυμα που έμεινε από τον Γαλατά ήταν ξεκάθαρο:

Μνήμη. Ελευθερία. Επιστροφή.

Γιατί, όπως ειπώθηκε και στο κλείσιμο της διοργάνωσης, όσο η μνήμη παραμένει ζωντανή, η ιστορία δεν μπορεί να παραδοθεί στη λήθη.