Από την 1η Ιανουαρίου 2027 ο «κόφτης» στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών – Πώς θα λειτουργεί το νέο πλαίσιο

Αλλαγές στην πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φέρνει το νέο νομοσχέδιο που παρουσίασε η κυβέρνηση. Στόχος είναι η προστασία των παιδιών από τον ψηφιακό εθισμό, τον διαδικτυακό εκφοβισμό και την έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο.

Από την 1η Ιανουαρίου 2027 αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή το νέο πλαίσιο για την πρόσβαση των παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν κατά την παρουσίαση των σχετικών ρυθμίσεων από τους υπουργούς Επικρατείας Άκη Σκέρτσο, Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου.

Το σχετικό νομοσχέδιο, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, αναμένεται να ψηφιστεί την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, ανοίγοντας τον δρόμο για την εφαρμογή ενός νέου πλαισίου προστασίας των ανηλίκων στον ψηφιακό κόσμο.

Η βασική πρόβλεψη αφορά την απαγόρευση πρόσβασης παιδιών κάτω των 15 ετών σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Facebook, το TikTok και το X, με ιδιαίτερη έμφαση στις υπηρεσίες που χρησιμοποιούν αλγορίθμους σχεδιασμένους να κρατούν τους χρήστες συνδεδεμένους για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Γιατί προωθείται ο περιορισμός

Κατά την παρουσίαση του μέτρου, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος υπογράμμισε την ανάγκη να δημιουργηθεί ένα προστατευτικό πλαίσιο απέναντι στους επιθετικούς αλγορίθμους, οι οποίοι, όπως ανέφερε, μπορούν να αξιοποιούν την ευαλωτότητα των παιδιών και τη δυσκολία τους να ελέγχουν τον χρόνο που περνούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Όπως σημείωσε, η συζήτηση για την προστασία των ανηλίκων έχει ήδη οδηγήσει σε πρωτοβουλίες, μεταξύ των οποίων το Kids Wallet, ενώ έγιναν και παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη διαμόρφωση ενός ευρύτερου κανονιστικού πλαισίου.

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι η χρήση των social media δεν οδηγεί αυτομάτως σε εθισμό. Ωστόσο, επισήμανε τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση των παιδιών σε επιβλαβές περιεχόμενο, τον διαδικτυακό εκφοβισμό και τη χρήση ψηφιακών υπηρεσιών που δεν ανταποκρίνονται στην ηλικία και τις ανάγκες τους.

«Να πάμε από την ατομική ευθύνη γονέων και παιδιών, στην εταιρική ευθύνη, την κρατική ρύθμιση», ήταν το μήνυμα που μετέφερε ο υπουργός, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη να αναλάβουν μεγαλύτερες ευθύνες και οι ίδιες οι ψηφιακές πλατφόρμες.

Τι αλλάζει για παιδιά και γονείς

Με το νέο πλαίσιο, η ευθύνη για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου δεν θα αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ζήτημα οικογενειακής εποπτείας. Η πολιτεία επιδιώκει να θεσπίσει σαφέστερους κανόνες για την πρόσβαση των ανηλίκων, ενισχύοντας παράλληλα την ευθύνη των εταιρειών που διαχειρίζονται τις πλατφόρμες.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι ο τρόπος με τον οποίο θα εφαρμόζεται στην πράξη ο ηλικιακός περιορισμός. Η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα εξαρτηθεί από τους μηχανισμούς επαλήθευσης της ηλικίας, τις υποχρεώσεις των πλατφορμών και τις διαδικασίες ελέγχου της συμμόρφωσής τους.

Οι ανακοινώσεις θέτουν το γενικό πλαίσιο της απαγόρευσης, ωστόσο οι ειδικότερες τεχνικές και διαδικαστικές λεπτομέρειες θα πρέπει να αποσαφηνιστούν μέσα από τις διατάξεις του νομοσχεδίου και τις προβλέψεις εφαρμογής του.

Στόχος, όπως επισημαίνεται, δεν είναι η συνολική απομάκρυνση των παιδιών από την τεχνολογία. Αντίθετα, αναγνωρίζεται η χρησιμότητά της στην εκπαίδευση, την ενημέρωση και την ψυχαγωγία, με την ανάγκη προστασίας των ανηλίκων να τίθεται στο επίκεντρο.

Τα στοιχεία για τη χρήση των social media από τους μαθητές

Από την πλευρά του, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης ανέφερε ότι η παρέμβαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια προστασίας των ανηλίκων, υπενθυμίζοντας προηγούμενες νομοθετικές πρωτοβουλίες για την απαγόρευση πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους.

Παρουσιάζοντας στοιχεία για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από μαθητές, ο υπουργός ανέφερε ότι:

• Περισσότεροι από τους μισούς μαθητές Γυμνασίου ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν social media σε ηλικία 10 έως 12 ετών.
• Ένας στους τέσσερις δηλώνει ότι κάνει υπερβολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
• Ένα στα πέντε παιδιά αναφέρει ότι αισθάνεται νευρικότητα, ανασφάλεια ή δυσκολία συγκέντρωσης όταν δεν έχει πρόσβαση στο κινητό του.

Τα στοιχεία αυτά, όπως παρουσιάστηκαν, αναδεικνύουν την έκταση του ζητήματος και ενισχύουν τη συζήτηση για την ανάγκη έγκαιρης παρέμβασης, ενημέρωσης και πρόληψης.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο και το παράδειγμα της Αυστραλίας

Ο Άκης Σκέρτσος αναφέρθηκε και στο παράδειγμα της Αυστραλίας, η οποία έχει προχωρήσει σε αντίστοιχη νομοθετική πρωτοβουλία για την πρόσβαση ανηλίκων στα social media.

Παράλληλα, τόνισε ότι η Ελλάδα, ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οφείλει να κινείται εντός του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου. Όπως ανέφερε, οι ρυθμίσεις έχουν διαμορφωθεί λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές ευρωπαϊκές παρατηρήσεις, ώστε να είναι συμβατές με τους ισχύοντες κανόνες.

Η εφαρμογή τέτοιων μέτρων αποτελεί ευρύτερο αντικείμενο συζήτησης στην Ευρώπη, καθώς οι κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους να προστατεύσουν τους ανηλίκους χωρίς να αγνοούν τον ρόλο της τεχνολογίας στην καθημερινότητα και την εκπαίδευσή τους.

Το μεγάλο στοίχημα της εφαρμογής

Η εξαγγελία του περιορισμού ανοίγει μια νέα συζήτηση για τα όρια της ψηφιακής ελευθερίας των παιδιών, την ευθύνη των γονέων και τις υποχρεώσεις των εταιρειών τεχνολογίας.

Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να θεσπιστεί ένα ηλικιακό όριο, αλλά και να διασφαλιστεί ότι αυτό θα μπορεί να εφαρμόζεται αποτελεσματικά, με αξιόπιστους ελέγχους και σαφείς κανόνες για τις πλατφόρμες.

Παράλληλα, η ενημέρωση των γονέων, η ψηφιακή παιδεία και η καλλιέργεια υγιών συνηθειών στη χρήση του διαδικτύου παραμένουν κρίσιμοι παράγοντες για την προστασία των παιδιών.

Από την 1η Ιανουαρίου 2027, εφόσον το νομοσχέδιο ψηφιστεί και τεθεί σε εφαρμογή σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το ψηφιακό περιβάλλον για τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών αναμένεται να αλλάξει σημαντικά. Η πραγματική αποτελεσματικότητα του μέτρου, ωστόσο, θα κριθεί από την εφαρμογή του στην πράξη και από το κατά πόσο θα μπορέσει να προσφέρει ουσιαστική προστασία στη νέα γενιά.